Tijdens een zwangerschap verandert er meer in je mond dan de meeste mensen verwachten. Hormonale schommelingen maken het tandvlees gevoeliger voor tandplak, en misselijkheid of veranderde eetgewoonten zetten het glazuur extra onder druk. Wij zetten op een rij wat er precies gebeurt, wat je eraan doet en welke behandelingen bij de tandarts gewoon kunnen doorgaan.
Waarom het tandvlees eerder ontsteekt
Een hogere spiegel van oestrogeen en progesteron zorgt voor meer doorbloeding van het tandvlees en voor een sterkere ontstekingsreactie op dezelfde hoeveelheid tandplak. Het gevolg is zwangerschapsgingivitis: rood, gezwollen tandvlees dat bloedt bij het poetsen. Het komt bij een aanzienlijk deel van de zwangeren voor, meestal vanaf het tweede trimester, en het zegt niet dat je slechter poetst dan voorheen.
Blijft die ontsteking maanden bestaan, dan kan ze overgaan in parodontitis, waarbij het kaakbot rond de wortels wordt aangetast. Dat is niet omkeerbaar. Er is bovendien onderzoek dat een verband beschrijft tussen ernstige parodontitis en vroeggeboorte of een lager geboortegewicht. Dat verband is in observationeel onderzoek herhaaldelijk gevonden, maar de studies waarin tandvlees tijdens de zwangerschap werd behandeld, lieten geen duidelijke daling van vroeggeboorte zien. De eerlijke samenvatting is dus: gezond tandvlees is om meerdere redenen verstandig, maar dat het behandelen ervan vroeggeboorte voorkomt, is niet aangetoond.
Zwangerschapsepulis
Soms ontstaat er een rood, gemakkelijk bloedend bultje op het tandvlees tussen twee tanden, meestal in het tweede trimester. Dat heet een zwangerschapsepulis of zwangerschapstumor, wat een ongelukkige naam is: het is goedaardig en verdwijnt vrijwel altijd vanzelf na de bevalling. Verwijderen gebeurt alleen als het echt hindert bij kauwen. Laat het wel beoordelen, zodat je zeker weet waar het om gaat.
Misselijkheid, zuur en het glazuur
Braken en zure oprispingen brengen maagzuur in de mond, en dat lost mineralen op uit het glazuur. Het glazuur is direct daarna tijdelijk verweekt. Poets dan niet meteen, want je borstelt het verweekte laagje weg. Spoel in plaats daarvan met water of met een lepel water waarin een half theelepeltje bakpoeder is opgelost, en wacht ongeveer dertig minuten met poetsen.
Wordt je misselijk van de tandpasta of van het poetsen zelf, kies dan tijdelijk een pasta met een milde smaak, gebruik een kleine borstelkop en poets op een moment van de dag waarop je je beter voelt. Poetsen overslaan is de slechtste optie; poetsen met minder pasta op een ander tijdstip is prima.
Eetmomenten
Veel zwangeren eten vaker kleine porties omdat dat de misselijkheid draaglijker maakt. Voor het gebit is juist het aantal eet- en drinkmomenten de bepalende factor, omdat de zuurgraad na elk moment twintig tot dertig minuten daalt. Probeer onder de zeven momenten per dag te blijven en kies voor tussendoortjes die niet zoet of zuur zijn, zoals noten, kaas of komkommer. Water blijft de beste drank tussendoor.
Naar de tandarts tijdens de zwangerschap
Ga gewoon naar de controle en meld dat je zwanger bent en hoeveel weken. Reguliere zorg zoals controle, gebitsreiniging en het vullen van een gaatje kan doorgaan. Het tweede trimester is voor uitgebreidere behandelingen het meest praktische moment: de misselijkheid is meestal voorbij en lang achteroverliggen is nog comfortabel. In het derde trimester wordt op de rug liggen zwaarder, dus vraag om een iets rechtere stoelpositie of om een kussen onder je rechterheup.
Verdoving en rontgenfoto’s
Plaatselijke verdoving is tijdens de zwangerschap gebruikelijk en wordt niet vermeden; pijn en stress zijn belastender dan de verdoving zelf. Rontgenfoto’s worden alleen gemaakt als er een duidelijke reden voor is. De stralingsbelasting van een gebitsfoto is zeer laag en de bundel is op de kaak gericht, maar terughoudendheid blijft het uitgangspunt. Uitstelbare cosmetische behandelingen, waaronder bleken, worden tot na de zwangerschap geschoven omdat er te weinig over bekend is.
Wat te doen bij klachten
Wacht bij pijn, zwelling of een aanhoudende ontsteking niet tot na de bevalling. Een onbehandelde ontsteking is belastender dan de behandeling ervan. Bel je eigen tandarts en meld je zwangerschap; buiten openingstijden verwijst de praktijk je door naar de spoeddienst.
Na de bevalling
Het tandvlees komt meestal binnen enkele maanden tot rust, mits de tandplak goed wordt verwijderd. Plan een controle in de eerste maanden na de bevalling, zeker als het tandvlees tijdens de zwangerschap flink bloedde. Denk daarbij ook aan het gebit van je kind: poets vanaf de eerste tand twee keer per dag met een kleine hoeveelheid fluoridetandpasta, en neem je kind vanaf ongeveer twee jaar mee naar de controle zodat het aan de stoel went.
Veelgestelde vragen
Mijn tandvlees bloedt, moet ik zachter poetsen?
Nee. Bloeding is een teken van ontsteking door tandplak. Blijf poetsen en reinig dagelijks tussen de tanden; de bloeding neemt binnen een tot twee weken af.
Verlies je een tand per kind?
Dat is een oud verhaal zonder grond. Het kalk in je tanden is gebonden en wordt niet aan de baby afgestaan. Gebitsschade tijdens een zwangerschap komt door tandplak, zuur en veranderde eetmomenten.
Mag ik mijn tanden laten bleken?
Dat wordt afgeraden zolang je zwanger bent of borstvoeding geeft, niet omdat schade is aangetoond maar omdat er onvoldoende onderzoek naar is gedaan.
Dit artikel is algemene voorlichting en geen tandheelkundig of verloskundig advies. Deze website is geen tandartspraktijk. Overleg over jouw situatie met je eigen tandarts, verloskundige of huisarts.