Een kroon vervangt de zichtbare bovenkant van een tand of kies die te zwaar beschadigd is voor een vulling. Een brug overbrugt de ruimte van een ontbrekende tand door zich vast te zetten op de buurelementen. Beide zijn kostbaar en beide gaan lang mee, wat de keuze van materiaal en behandelaar de moeite van het uitzoeken waard maakt. Wij zetten de opties, de bedragen en de levensduur op een rij.
Wanneer een kroon nodig is
Een kroon komt in beeld als er zo weinig eigen tandweefsel over is dat een vulling niet meer betrouwbaar houvast vindt. Dat gebeurt na een grote vulling die keer op keer breekt, na een wortelkanaalbehandeling waarbij de kies bros is geworden, na een breuk, of bij vergaande slijtage. De kroon neemt de kauwkrachten over en verdeelt ze over de hele kies, waardoor de kans op een verticale breuk afneemt.
Voor een kroon wordt de tand rondom afgeslepen tot een stomp. Daarna volgt een afdruk of scan, een tijdelijke kroon, en bij de tweede afspraak het definitief vastzetten. Praktijken met een freesmachine in huis kunnen dit soms in een zitting doen.
Wanneer een brug in beeld komt
Mist er een tand, dan zijn er in de regel drie routes: een implantaat, een brug of een uitneembare prothese. Een brug slijpt de twee buurtanden af tot stompen en plaatst daar een aaneengesloten constructie op met een dummy in het midden. Het voordeel is dat het vastzit en niet uit hoeft. Het nadeel weegt zwaar: twee vaak nog gezonde tanden worden opgeofferd.
Daarom kiezen tandartsen bij gezonde buurtanden steeds vaker voor een implantaat, en komt de brug vooral in beeld als die buurtanden toch al een kroon nodig hebben, of als een implantaat om medische redenen niet kan.
De materialen
- Metaal-porselein: een metalen onderconstructie met een porseleinen buitenlaag. Sterk en beproefd, maar het metaal kan bij terugtrekkend tandvlees als een donker randje zichtbaar worden.
- Zirkonia: een zeer sterk keramiek zonder metaal, tegenwoordig de meest gebruikte keuze voor kiezen. Goed bestand tegen kauwkrachten en tandvleesvriendelijk.
- Volledig porselein of glaskeramiek: de mooiste lichtdoorlating, waardoor het vooral bij voortanden wordt toegepast. Iets brozer dan zirkonia.
- Goudlegering: minder gebruikt vanwege de kleur, maar mechanisch nog steeds uitstekend en zacht voor de tegenoverliggende kies.
Wat het kost
Voor een kroon lopen de totaalbedragen in Nederland uiteen van ruwweg 500 tot 1.200 euro per element, afhankelijk van materiaal en praktijk. Voor een brug van drie elementen kom je vaak tussen de 1.500 en 2.500 euro uit, omdat je in feite drie kronen betaalt.
De rekening bestaat uit twee delen. Het honorarium van de tandarts valt onder de tarieven die de Nederlandse Zorgautoriteit jaarlijks vaststelt en is dus overal gelijk. De techniekkosten van het tandtechnisch laboratorium zijn vrij, en daar zit het verschil tussen praktijken. Vraag om een gespecificeerde begroting waarin die twee posten los staan; boven 250 euro is een schriftelijke begroting verplicht.
Vergoeding
Kronen en bruggen zitten niet in de basisverzekering voor volwassenen. Een aanvullende tandartsverzekering vergoedt meestal een percentage tot een jaarmaximum, en dat maximum wordt bij dit soort bedragen snel bereikt. Ga na of je polis een wachttijd kent en of er een maximum per element geldt. Tot achttien jaar valt reguliere tandheelkunde grotendeels onder de basisverzekering.
Hoe lang ze meegaan
De gemiddelde levensduur van een kroon ligt rond de tien tot vijftien jaar, en een aanzienlijk deel gaat langer mee. Gouden kronen scoren in oudere studies het hoogst, gevolgd door zirkonia. Wat de duur uiteindelijk bepaalt is zelden het materiaal en meestal wat eromheen gebeurt: een gaatje aan de rand van de kroon, tandvleesontsteking of knarsen.
Praktisch betekent dat: twee keer per dag poetsen met fluoridetandpasta, dagelijks tussen de tanden reinigen, en bij een brug speciale aandacht voor de ruimte onder de dummy met superfloss of een rager. Knars je, dan is een opbeetplaat de goedkoopste verzekering die er is.
Veelgestelde vragen
Doet het plaatsen van een kroon pijn?
Het afslijpen gebeurt onder verdoving. In de dagen erna kan de tand gevoelig zijn voor koud; blijft dat aanhouden of komt er kloppende pijn bij, laat het dan controleren.
Kan een kroon loslaten?
Dat gebeurt soms, meestal doordat het cement is uitgespoeld of doordat er eronder een gaatje is ontstaan. Bewaar de kroon en maak een afspraak; vaak kan hij opnieuw worden vastgezet.
Brug of implantaat?
Zijn de buurtanden gaaf, dan spaart een implantaat die tanden en is het op lange termijn vaak de verstandiger keuze. Hebben de buurtanden toch al grote vullingen of kronen nodig, dan is een brug efficienter.
Dit artikel is algemene voorlichting en geen tandheelkundig advies. Deze website is geen tandartspraktijk. Overleg over jouw situatie altijd met je eigen tandarts.