Tanden bleken is de bekendste cosmetische ingreep in de mondzorg, en tegelijk de ingreep waarover de meeste onzin circuleert. Houtskoolpasta’s, wonderpennen en bleekstrips beloven veel; wat er werkelijk gebeurt, is dat een peroxideverbinding kleurstoffen in het glazuur en het dentine afbreekt. Wij zetten op een rij welke methoden er zijn, wat ze kosten, wat de regels in Nederland zijn en waar de risico’s zitten.
Hoe bleken werkt
Vrijwel alle werkzame bleekmiddelen komen neer op waterstofperoxide of carbamideperoxide, dat in de mond uiteenvalt in waterstofperoxide. Die stof dringt door het glazuur heen en breekt de gekleurde moleculen in het tandweefsel af. Het glazuur wordt dus niet weggeschuurd en de tand wordt niet dunner; de kleurstof zelf verandert.
Dat verklaart meteen waarom een tandpasta met houtskool of met schurende deeltjes iets anders doet. Die verwijdert oppervlakkige aanslag, wat de tand tijdelijk lichter laat ogen, maar verandert niets aan de eigen kleur van het tandweefsel. Bij te grove korrels kan zo’n pasta het glazuur zelfs beschadigen.
De methoden op een rij
Bleken bij de tandarts of mondhygienist
Er wordt eerst gecontroleerd of je gebit geschikt is, waarna de behandelaar met een hogere concentratie werkt dan thuis is toegestaan. Het tandvlees wordt afgeschermd met een beschermlaag. Vaak volgen een of twee zittingen.
Thuisbleken met een op maat gemaakt bakje
De behandelaar maakt een afdruk en levert een dun kunststof bakje plus gel. Je draagt dat een aantal uren per dag of ’s nachts, gedurende een tot drie weken. Dit is in de praktijk de methode met het meest voorspelbare resultaat, juist omdat de gel op zijn plaats blijft en het tandvlees gespaard wordt.
Strips en kant-en-klare setjes
Vrij verkrijgbare producten in Nederland bevatten maximaal 0,1 procent waterstofperoxide, wat neerkomt op een bescheiden effect. Producten die meer beloven en die je uit het buitenland bestelt, vallen buiten de Europese regels; daarvan is niet te controleren wat erin zit.
Inwendig bleken
Bij een tand die na een wortelkanaalbehandeling donker is geworden, kan de tandarts het bleekmiddel van binnenuit in de tand aanbrengen. Dat pakt de oorzaak aan op de plek waar de verkleuring is ontstaan.
Wat de regels in Nederland zijn
Binnen de Europese Unie geldt dat producten met meer dan 0,1 en tot 6 procent waterstofperoxide alleen via een tandarts beschikbaar zijn. De eerste toepassing hoort door of onder toezicht van een tandarts te gebeuren, en er geldt een leeftijdsgrens van achttien jaar. Alles wat vrij in de winkel ligt, blijft onder die 0,1 procent. Kom je online een set tegen die veel hogere percentages noemt, dan koop je buiten dat kader om.
Wat het kost
- Vrij verkrijgbare strips of pasta’s: ruwweg 5 tot 50 euro, met een navenant bescheiden resultaat.
- Thuisbleken met bakjes via de tandarts: doorgaans 200 tot 400 euro, inclusief de bakjes en de gel.
- Bleken in de praktijk: vaak 250 tot 500 euro, afhankelijk van het aantal zittingen.
- Inwendig bleken van een dode tand: meestal per zitting gerekend, vaak enkele tientallen euro’s per keer, plus de afsluitende vulling.
Bleken is cosmetisch en zit niet in de basisverzekering. Sommige aanvullende polissen vergoeden een deel; vraag dat vooraf na.
Risico’s en wat je erover moet weten
De twee bekendste bijwerkingen zijn gevoelige tanden en geirriteerd tandvlees. Beide zijn in de regel tijdelijk en verdwijnen binnen enkele dagen na het stoppen. Een pasta voor gevoelige tanden in de weken rond de kuur maakt het draaglijker. Wat je vooral wilt vermijden is te vaak bleken of een te hoge concentratie gebruiken, want dan neemt de kans op langduriger gevoeligheid toe.
Belangrijk is dat je gebit vooraf gecontroleerd is. Op een onbehandeld gaatje of een lekkende vulling komt het middel rechtstreeks bij het dentine, en dat doet pijn. Bestaande vullingen, kronen en facings blijven bovendien hun oude kleur houden, waardoor ze na het bleken kunnen afsteken.
Hoe lang het resultaat blijft
Reken op een tot drie jaar, met een grote spreiding. Roken, koffie, thee, rode wijn en curry verkorten die periode merkbaar. Veel mensen doen daarom periodiek een korte opfriskuur met de bakjes die ze al hebben, wat goedkoper is dan opnieuw beginnen.
Veelgestelde vragen
Beschadigt bleken het glazuur?
Bij gebruik binnen de toegestane concentraties en met normale tussenpozen is daar geen overtuigend bewijs voor. Het glazuur kan tijdelijk doorlaatbaarder worden, wat de gevoeligheid verklaart, maar dat herstelt.
Werkt bleken bij grijze tanden?
Grijze verkleuring, vaak door een afgestorven zenuw of door medicatie tijdens de gebitsontwikkeling, reageert veel slechter dan gele verkleuring. Soms is inwendig bleken of een facing dan de betere route.
Mag je bleken tijdens de zwangerschap?
Dat wordt afgeraden, niet omdat er schade is aangetoond maar omdat er te weinig over bekend is. Stel het uit tot na de zwangerschap en de borstvoedingsperiode.
Dit artikel is algemene voorlichting en geen tandheelkundig advies. Deze website is geen tandartspraktijk. Overleg over jouw situatie altijd met je eigen tandarts.